Wilhelm Dilthey

Batı Felsefesi - Batı Filozofları
Yazdır


"Anlamak, Ben’in Sen’de yeniden bulunmasıdır."
Wilhelm Dilthey: Yorumbilimin Oluşumu (1900)

Eserlerinden Seçmeler

Etkisi

Dilthey’e Schleiermacher’in yorumbilimi kılavuzluk etmiştir. Dithey buradan yola çıkarak doğa bilimlerinden kesin olarak ayırmak istediği bir bilim dalı olan tinsel bilimler için metodolojik bir temel oluşturmuştur. Tinsel bilimlerle önce tarih bilimleri kastedilir, zira tarih bilimleri doğa olaylarını değil, tarihi görüngüleri ele almaktadır. Dithey’e göre, bunlar kendine özgüdürler ve doğabilimsel yöntemin araçlarıyla kavranamazlar. İnsan deneyimi ve eylemiyle ortaya çıktıklarından doğayla ilgili konular gibi "açıklanamaz", "yorumbilimsel" olarak, yani hissetme ve kavrama yoluyla anlaşılırlar. Zaten tarih çok esnek bir kavramdır ve hem olaylar arasındaki önemli bağlantılarla hem de tek tek yaşamlarla ilintilendirilebilir. Tarih, kesin ifadesiyle "insan tarafından yaşanan yaşamın", yani insanın kendini tinsel-kültürel bir varlık olarak ifade ettiği yaşamın öyküsüdür. Böylece Dilthey felsefeyi "yaşam felsefesi" olarak yaşama ve yaşamın anlam yüklü suretlerine taşımaktadır.

"Tinsel bilimler"in doğa bilimleri karşısındaki saygınlık mücadelesi Dilthey ile başlamıştır. Tinsel bilimler, dünyanın, doğa bilimlerin söz sahibi olmadığı bir alanının, yani anlam yüklü yaşamın alanının bilimsel olarak kabul görmesini talep eder. Fakat "tinsel bilimler" kavramı, sözcüğün barındırdığı "tin" nedeniyle dünyada büyük bir memnuniyetle karşılanmamıştır. Anlam yüklü yaşamın yorumbilimiyle çeşitli dallarda, Heidegger’in varoluş felsefesinde ve Gadamer’in felsefi yorumbiliminde de karşılaşırız. Dithey’in yaşam felsefesi Georg Simmel’in geç dönem eserlerinde yeniden canlanmış, İspanyol kültür filozofu Ortega y Gasset’ye esin kaynağı olmuştur. "Tin"in ve tinsel bilimlerin içinde bulunduğu krize rağmen, "tinsel bilimler", gerek Almancada gerekse de bir bilim türü olmasıyla ilgili tartışmada bugüne dek varlığını korumuştur.